Το ιρανικό drone με κινητήρα τζετ που αλλάζει τα δεδομένα – Η φθηνή απειλή που δοκιμάζει τα σύγχρονα δίκτυα αεράμυνας
Στο οπλοστάσιο που ανέπτυξε το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών βάσεων και εγκαταστάσεων σε ολόκληρη την περιοχή, ένα οπλικό σύστημα προσέλκυσε ιδιαίτερα την προσοχή των δυτικών αναλυτών αεράμυνας.
Πρόκειται για το Shahed-238, την εξέλιξη του γνωστού Shahed-136, το οποίο διαφοροποιείται κυρίως χάρη στην εγκατάσταση κινητήρα τζετ.
Η επιλογή αυτή θυσιάζει μέρος της εμβέλειας προκειμένου να προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, μετατρέποντας το drone σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό στόχο για τα σύγχρονα πολυεπίπεδα συστήματα αναχαίτισης.
Το Shahed-238 παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2023 από τη Shahed Aviation Industries, σε έκθεση αεροδιαστημικών επιτευγμάτων της Δύναμης Αεροδιαστημικής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Η έκθεση πραγματοποιήθηκε παράλληλα με επίσκεψη του τότε ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, προκειμένου να ενημερωθεί για τις δυνατότητες της αεροδιαστημικής δύναμης των Φρουρών.
Σε αντίθεση, όμως, με αρκετά συστήματα που παρουσιάζονται σε αμυντικές εκθέσεις και παραμένουν σε επίπεδο επίδειξης, το Shahed-238 δεν έμεινε στατικό έκθεμα.
Μέχρι τα τέλη του 2025 είχε περάσει σε περιορισμένη παραγωγή επιχειρησιακού τύπου, ενώ έκανε την πρώτη του πολεμική εμφάνιση στον 12ήμερο πόλεμο, προτού χρησιμοποιηθεί σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα στον 40ήμερο πόλεμο που ακολούθησε.
Από τον εμβολοφόρο κινητήρα στον turbojet
Η βασική τεχνολογική διαφορά ανάμεσα στο Shahed-238 και στους προκατόχους του βρίσκεται στο σύστημα πρόωσης.
Το Shahed-136 χρησιμοποιεί έναν ιρανικής κατασκευής εμβολοφόρο κινητήρα MD-550, ο οποίος κινεί έναν έλικα τοποθετημένο στο πίσω μέρος του αεροσκάφους. Το Shahed-238, αντίθετα, αντικαθιστά πλήρως αυτή τη διάταξη με έναν συμπαγή κινητήρα turbojet.
Τεχνικές αναλύσεις αεροσκαφών που έχουν περισυλλεγεί έχουν εντοπίσει δύο διαφορετικές εκδόσεις κινητήρων.
Η μία αφορά ιρανικής κατασκευής κινητήρα της οικογένειας Toloue-10. Σε τουλάχιστον ορισμένα από τα αεροσκάφη που ανακτήθηκαν, εντοπίστηκε επίσης ο τσεχικής κατασκευής PBS TJ150, ένας turbojet κινητήρας βάρους κάτω των 19 κιλών και ώσης περίπου 1.500 newton, ο οποίος αρχικά είχε σχεδιαστεί και προωθηθεί για εμπορικά μη επανδρωμένα συστήματα και όχι για πολεμική χρήση.
Η αλλαγή αυτή μεταβάλλει σημαντικά το επιχειρησιακό προφίλ του drone.
Το Shahed-136 κινείται σε ταχύτητα πλεύσης περίπου 185 χιλιομέτρων την ώρα.
Το Shahed-238 μπορεί να αναπτύξει ταχύτητες της τάξης των 500 έως 600 χιλιομέτρων την ώρα κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια της διαδρομής του, ενώ σε ορισμένες καταγεγραμμένες εμπλοκές η ταχύτητα κατά την τελική προσέγγιση ξεπέρασε τα 700 χιλιόμετρα την ώρα.
Αυτή ακριβώς η διαφορά είναι που έχει τραβήξει την προσοχή των ειδικών στην αεράμυνα.
Το Ιράν δεν επιχείρησε απλώς να κατασκευάσει ένα ταχύτερο drone. Δημιούργησε μια έκδοση της πλατφόρμας που θυσιάζει μέρος της αυτονομίας της προκειμένου να μειώσει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης του αντιπάλου.
Τρία μέτρα άνοιγμα φτερών και κεφαλή έως 50 κιλά
Το ίδιο το αεροσκάφος έχει μήκος περίπου 3,5 μέτρα και άνοιγμα φτερών περίπου 3 μέτρα. Το επιχειρησιακό ύψος πτήσης φτάνει κοντά στα 9.000 μέτρα, δηλαδή περίπου 30.000 πόδια, ενώ η μεταφορική ικανότητα πολεμικής κεφαλής φτάνει έως και τα 50 κιλά.
Το σύστημα καθοδήγησης συνδυάζει δορυφορική πλοήγηση GNSS με αδρανειακή πλοήγηση, ενώ η εκτόξευση πραγματοποιείται συνήθως με τη βοήθεια πυραύλου ή από κατάλληλα οχήματα.
Στα αεροσκάφη που δεν χρησιμοποιούνται επιχειρησιακά, η ανάκτηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με αλεξίπτωτο.
Η εγκατάσταση, ωστόσο, ενός κινητήρα τζετ σε ένα αεροσκάφος που είχε αρχικά σχεδιαστεί γύρω από έναν εμβολοφόρο κινητήρα δεν έγινε χωρίς κόστος.
Η άτρακτος χρειάστηκε να τροποποιηθεί προκειμένου να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος για την εισαγωγή αέρα του turbojet. Το αυξημένο βάρος δημιούργησε νέες απαιτήσεις, ενώ χρειάστηκε να αλλάξει και ο τύπος καυσίμου, από βενζίνη σε Jet-A.
Το αποτέλεσμα ήταν αύξηση του μέγιστου βάρους απογείωσης από περίπου 250 κιλά στις προηγούμενες διαμορφώσεις σε περίπου 380 κιλά.
Παράλληλα, μειώθηκε η ποσότητα καυσίμου που μπορεί να μεταφέρει το drone και, κατά συνέπεια, περιορίστηκε η αυτονομία του σε σχέση με τις εκδόσεις μεγάλης εμβέλειας του Shahed-136.
Η επιλογή του Ιράν είναι επομένως σαφής: λιγότερη εμβέλεια, περισσότερη ταχύτητα και μικρότερος χρόνος αντίδρασης για τον αντίπαλο.
Η επιχειρησιακή δοκιμή στον 40ήμερο πόλεμο
Κατά τις πρώτες εβδομάδες της ιρανικής εκστρατείας αντιποίνων, που ακολούθησε την αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική επίθεση και εντάχθηκε από την ιρανική πλευρά στη σειρά επιχειρήσεων «True Promise», οι ιρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν χιλιάδες drones μονής κατεύθυνσης.
Το Shahed-238 αποτέλεσε ένα ειδικό, ταχύτατο τμήμα αυτού του ευρύτερου κύματος επιθέσεων.
Ο στόχος ήταν να μειωθεί ο χρόνος προειδοποίησης του αντιπάλου και να δυσκολέψει σημαντικά ο κύκλος εντοπισμού, παρακολούθησης και αναχαίτισης από τα πληρώματα των συστημάτων αεράμυνας.
Η επιχειρησιακή δράση του δεν περιορίστηκε στα ισραηλινά εδάφη.
Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ένα Shahed-238 έπληξε περιοχή μπροστά από ξενοδοχείο στο Ντουμπάι, σε μία από τις πιο σαφώς καταγεγραμμένες περιπτώσεις χρήσης του συγκεκριμένου τύπου σε έδαφος του Περσικού Κόλπου εκτός της άμεσης ζώνης του μετώπου.
Το περιστατικό έδειξε ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη φθηνό drone μαζικής παραγωγής, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο μιας πολύ πιο σύνθετης επιχειρησιακής λογικής.
Γιατί η ταχύτητα αλλάζει τα δεδομένα της αεράμυνας
Η βασική επιχειρησιακή αξία του Shahed-238 δεν βρίσκεται απαραίτητα σε κάποιο μεμονωμένο τεχνικό χαρακτηριστικό του, αλλά στο πώς η αυξημένη ταχύτητα αλλάζει τους χρόνους αντίδρασης των συστημάτων αεράμυνας.
Τα σύγχρονα πολυεπίπεδα δίκτυα αεράμυνας έχουν σχεδιαστεί ώστε να εντοπίζουν, να αναγνωρίζουν, να παρακολουθούν και τελικά να αναχαιτίζουν διαφορετικούς τύπους στόχων.
Τα αργά drones με εμβολοφόρους κινητήρες, όπως το Shahed-136, προσφέρουν περισσότερο χρόνο για κάθε ένα από αυτά τα στάδια.
Όταν όμως ένας στόχος κινείται με 500 ή 600 χιλιόμετρα την ώρα, το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο συρρικνώνεται αισθητά.
Η αεράμυνα πρέπει να εντοπίσει τον στόχο, να τον ταξινομήσει, να αποφασίσει ποιο σύστημα αναχαίτισης θα χρησιμοποιήσει και να εκτοξεύσει τον κατάλληλο αναχαιτιστή σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για συστήματα σημειακής άμυνας που έχουν σχεδιαστεί κυρίως για πιο αργούς στόχους.
Με απλά λόγια, η ταχύτητα μετατρέπει ένα φθηνό drone σε πολύ πιο δύσκολο στόχο.
Το Ιράν αναζητά και ρόλο καταστολής της αεράμυνας
Ιρανικές στρατιωτικές πηγές έχουν παρουσιάσει την εγκατάσταση κινητήρα τζετ ως μέσο αύξησης της ταχύτητας και της ευελιξίας του drone, με στόχο να δυσκολεύεται περισσότερο η διαδικασία αναχαίτισης.
Παράλληλα, έχουν αναφερθεί ειδικές εκδόσεις της πλατφόρμας που προορίζονται για αποστολές καταστολής εχθρικής αεράμυνας (SEAD).
Οι συγκεκριμένες εκδόσεις περιγράφονται ως εξοπλισμένες με αισθητήρες υπέρυθρης απεικόνισης και συστήματα καθοδήγησης που μπορούν να κατευθύνονται προς πηγές εκπομπής ραντάρ.
Αυτό σημαίνει ότι ο στόχος δεν είναι πλέον αποκλειστικά ένα σταθερό κτίριο ή μια εγκατάσταση.
Το ίδιο το σύστημα αεράμυνας μπορεί να αποτελέσει στόχο.
Εάν ένα drone μπορεί να εντοπίζει και να κατευθύνεται προς την πηγή ηλεκτρομαγνητικής εκπομπής ενός ραντάρ, τότε η αεράμυνα αντιμετωπίζει ένα διαφορετικό είδος απειλής: το ίδιο το σύστημα που προσπαθεί να προστατεύσει τον εναέριο χώρο μπορεί να αποκαλύψει τη θέση του.
Το μεγάλο όπλο δεν είναι ένα drone – είναι ο κορεσμός
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παράμετρος της ιρανικής προσέγγισης.
Η αξία του Shahed-238 δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα, αλλά μέσα στη συνολική λογική του ιρανικού δόγματος μαζικής χρήσης drones.
Η λογική είναι αυτή του πολέμου φθοράς.
Φθηνά και σχετικά απλά αεροσκάφη παράγονται μαζικά και εκτοξεύονται σε μεγάλους αριθμούς, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να χρησιμοποιεί πολύ ακριβότερα συστήματα αναχαίτισης.
Έτσι δημιουργείται μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική εξίσωση για τον αμυνόμενο.
Ένα drone μπορεί να κοστίζει ένα μικρό κλάσμα ενός πυραύλου αναχαίτισης. Εάν ο αμυνόμενος χρησιμοποιεί διαρκώς ακριβούς αναχαιτιστές για να καταστρέψει φθηνά drones, μπορεί να κερδίζει κάθε μεμονωμένη εμπλοκή και ταυτόχρονα να χάνει σταδιακά το στρατηγικό απόθεμα των πυραύλων του.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Δεν χρειάζεται κάθε drone να περάσει.
Αρκεί η επίθεση να αναγκάζει τον αμυνόμενο να καταναλώνει δυσανάλογα ακριβά μέσα.
Shahed-238 μαζί με Shahed-136 και Shahed-131: Η δύναμη βρίσκεται στο μείγμα
Η παρουσία του Shahed-238 αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυάζεται με πιο αργές πλατφόρμες, όπως τα Shahed-136 και Shahed-131.
Ένα μικτό κύμα επίθεσης μπορεί να περιλαμβάνει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό αργών και σχετικά φθηνών drones και μικρότερο αριθμό ταχύτερων Shahed-238.
Αυτό δημιουργεί ένα σύνθετο πρόβλημα για την αεράμυνα.
Οι ταχύτεροι στόχοι απαιτούν ταχύτερη αντίδραση και ενδέχεται να δεσμεύσουν τα πιο προηγμένα συστήματα αναχαίτισης. Την ίδια στιγμή, τα πιο αργά drones συνεχίζουν να πλησιάζουν σε μεγαλύτερους αριθμούς.
Έτσι, ο αμυνόμενος δεν αντιμετωπίζει απλώς περισσότερους στόχους.
Αντιμετωπίζει διαφορετικούς στόχους με διαφορετικές ταχύτητες και διαφορετικές απαιτήσεις αναχαίτισης.
Το πρόβλημα του κορεσμού επομένως δεν εξαφανίζεται όταν εμφανίζεται ένα ταχύτερο drone.
Αντίθετα, μπορεί να γίνει ακόμη πιο σύνθετο.
Η παραγωγή είναι το δεύτερο μεγάλο όπλο
Το άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι η κλίμακα παραγωγής.
Εκτιμήσεις ανοικτών πηγών έχουν τοποθετήσει τη συνδυασμένη παραγωγή Shahed-136 και Shahed-238 σε ιρανικές εγκαταστάσεις σε περισσότερα από 200 αεροσκάφη τον μήνα.
Εάν συνυπολογιστούν παράλληλες γραμμές παραγωγής σε άλλες εγκαταστάσεις, ο συνολικός αριθμός θα μπορούσε να προσεγγίζει τα 400 έως 500 αεροσκάφη τον μήνα.
Οι εκτιμήσεις αυτές παρουσιάζουν αναπόφευκτα αβεβαιότητες, καθώς η πραγματική παραγωγική ικανότητα του Ιράν δεν είναι πλήρως διαφανής.
Ωστόσο, η τάση είναι σαφής: το Ιράν έχει επενδύσει στη δυνατότητα παραγωγής μεγάλου αριθμού σχετικά φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων.
Και αυτό μετατρέπει το drone από μεμονωμένο όπλο σε βιομηχανικό εργαλείο πολέμου φθοράς.
Οι επόμενες εκδόσεις μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνες
Η εξέλιξη της οικογένειας Shahed δεν φαίνεται να σταματά στο Shahed-238.
Μεταγενέστερες εκδόσεις φέρεται να έχουν αποκτήσει μεγαλύτερες πολεμικές κεφαλές, δυνατότητα αεροπορικής εκτόξευσης και πιο ανθεκτικά συστήματα καθοδήγησης απέναντι σε παρεμβολές.
Αυτή η εξελικτική πορεία δείχνει προς μια κατεύθυνση όπου τα ιρανικά drones θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στον ηλεκτρονικό πόλεμο, καλύτερη καθοδήγηση και αυξημένη ευελιξία ως προς τον τρόπο ανάπτυξής τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν το Shahed-238 μπορεί να αποτελέσει αποφασιστικό όπλο.
Με βάση τις περισσότερες τεχνικές εκτιμήσεις, η απάντηση παραμένει ανοικτή.
Υπάρχει όμως ένα σημείο που δύσκολα αμφισβητείται: η αύξηση της ταχύτητας έχει υποχρεώσει τους αναλυτές αεράμυνας να επανεξετάσουν τι μπορεί πραγματικά να σημαίνει σήμερα μια «φθηνή απειλή από drone».
Η νέα εξίσωση του πολέμου των drones
Το Shahed-238 αποκαλύπτει μια ευρύτερη τάση στον σύγχρονο πόλεμο.
Η τεχνολογία δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι εξαιρετικά ακριβή για να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα σε έναν προηγμένο στρατό.
Ένα σχετικά φθηνό drone, εάν παραχθεί σε μεγάλους αριθμούς, διαθέτει επαρκή ταχύτητα και συνδυάζεται με άλλα συστήματα, μπορεί να υποχρεώσει έναν αντίπαλο να καταναλώσει πολύ ακριβότερους πόρους.
Αυτό αλλάζει την οικονομία της αεράμυνας.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση για τα σύγχρονα δίκτυα αναχαίτισης.
Δεν αρκεί πλέον να μπορούν να καταρρίπτουν drones.
Πρέπει να μπορούν να το κάνουν σε μεγάλη κλίμακα, με διαφορετικές ταχύτητες στόχων και χωρίς να εξαντλούν τα αποθέματα των ακριβών αναχαιτιστών τους.
Το Shahed-238 δεν είναι απαραίτητα το πιο προηγμένο drone στον κόσμο.
Είναι όμως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας στρατιωτικής πραγματικότητας: η ταχύτητα, η μαζική παραγωγή, ο κορεσμός και το χαμηλό κόστος μπορούν να μετατρέψουν ένα σχετικά απλό μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε σοβαρή πρόκληση για ακόμη και τα πιο σύγχρονα συστήματα αεράμυνας.
Και όσο το Ιράν συνεχίζει να εξελίσσει την οικογένεια Shahed, το ερώτημα για τη Δύση δεν είναι πλέον μόνο πώς θα καταρρίπτει αυτά τα drones.
Είναι πόσο θα κοστίζει η κατάρριψή τους και πόσο καιρό μπορεί να διατηρήσει ένα τέτοιο επίπεδο αναχαίτισης όταν η απειλή έρχεται μαζικά, γρήγορα και σε ολοένα πιο εξελιγμένες εκδόσεις.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται για το Shahed-238, την εξέλιξη του γνωστού Shahed-136, το οποίο διαφοροποιείται κυρίως χάρη στην εγκατάσταση κινητήρα τζετ.
Η επιλογή αυτή θυσιάζει μέρος της εμβέλειας προκειμένου να προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, μετατρέποντας το drone σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό στόχο για τα σύγχρονα πολυεπίπεδα συστήματα αναχαίτισης.
Το Shahed-238 παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2023 από τη Shahed Aviation Industries, σε έκθεση αεροδιαστημικών επιτευγμάτων της Δύναμης Αεροδιαστημικής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Η έκθεση πραγματοποιήθηκε παράλληλα με επίσκεψη του τότε ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, προκειμένου να ενημερωθεί για τις δυνατότητες της αεροδιαστημικής δύναμης των Φρουρών.
Σε αντίθεση, όμως, με αρκετά συστήματα που παρουσιάζονται σε αμυντικές εκθέσεις και παραμένουν σε επίπεδο επίδειξης, το Shahed-238 δεν έμεινε στατικό έκθεμα.
Μέχρι τα τέλη του 2025 είχε περάσει σε περιορισμένη παραγωγή επιχειρησιακού τύπου, ενώ έκανε την πρώτη του πολεμική εμφάνιση στον 12ήμερο πόλεμο, προτού χρησιμοποιηθεί σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα στον 40ήμερο πόλεμο που ακολούθησε.
Από τον εμβολοφόρο κινητήρα στον turbojet
Η βασική τεχνολογική διαφορά ανάμεσα στο Shahed-238 και στους προκατόχους του βρίσκεται στο σύστημα πρόωσης.
Το Shahed-136 χρησιμοποιεί έναν ιρανικής κατασκευής εμβολοφόρο κινητήρα MD-550, ο οποίος κινεί έναν έλικα τοποθετημένο στο πίσω μέρος του αεροσκάφους. Το Shahed-238, αντίθετα, αντικαθιστά πλήρως αυτή τη διάταξη με έναν συμπαγή κινητήρα turbojet.
Τεχνικές αναλύσεις αεροσκαφών που έχουν περισυλλεγεί έχουν εντοπίσει δύο διαφορετικές εκδόσεις κινητήρων.
Η μία αφορά ιρανικής κατασκευής κινητήρα της οικογένειας Toloue-10. Σε τουλάχιστον ορισμένα από τα αεροσκάφη που ανακτήθηκαν, εντοπίστηκε επίσης ο τσεχικής κατασκευής PBS TJ150, ένας turbojet κινητήρας βάρους κάτω των 19 κιλών και ώσης περίπου 1.500 newton, ο οποίος αρχικά είχε σχεδιαστεί και προωθηθεί για εμπορικά μη επανδρωμένα συστήματα και όχι για πολεμική χρήση.
Η αλλαγή αυτή μεταβάλλει σημαντικά το επιχειρησιακό προφίλ του drone.
Το Shahed-136 κινείται σε ταχύτητα πλεύσης περίπου 185 χιλιομέτρων την ώρα.
Το Shahed-238 μπορεί να αναπτύξει ταχύτητες της τάξης των 500 έως 600 χιλιομέτρων την ώρα κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια της διαδρομής του, ενώ σε ορισμένες καταγεγραμμένες εμπλοκές η ταχύτητα κατά την τελική προσέγγιση ξεπέρασε τα 700 χιλιόμετρα την ώρα.
Αυτή ακριβώς η διαφορά είναι που έχει τραβήξει την προσοχή των ειδικών στην αεράμυνα.
Το Ιράν δεν επιχείρησε απλώς να κατασκευάσει ένα ταχύτερο drone. Δημιούργησε μια έκδοση της πλατφόρμας που θυσιάζει μέρος της αυτονομίας της προκειμένου να μειώσει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης του αντιπάλου.
Τρία μέτρα άνοιγμα φτερών και κεφαλή έως 50 κιλά
Το ίδιο το αεροσκάφος έχει μήκος περίπου 3,5 μέτρα και άνοιγμα φτερών περίπου 3 μέτρα. Το επιχειρησιακό ύψος πτήσης φτάνει κοντά στα 9.000 μέτρα, δηλαδή περίπου 30.000 πόδια, ενώ η μεταφορική ικανότητα πολεμικής κεφαλής φτάνει έως και τα 50 κιλά.
Το σύστημα καθοδήγησης συνδυάζει δορυφορική πλοήγηση GNSS με αδρανειακή πλοήγηση, ενώ η εκτόξευση πραγματοποιείται συνήθως με τη βοήθεια πυραύλου ή από κατάλληλα οχήματα.
Στα αεροσκάφη που δεν χρησιμοποιούνται επιχειρησιακά, η ανάκτηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με αλεξίπτωτο.
Η εγκατάσταση, ωστόσο, ενός κινητήρα τζετ σε ένα αεροσκάφος που είχε αρχικά σχεδιαστεί γύρω από έναν εμβολοφόρο κινητήρα δεν έγινε χωρίς κόστος.
Η άτρακτος χρειάστηκε να τροποποιηθεί προκειμένου να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος για την εισαγωγή αέρα του turbojet. Το αυξημένο βάρος δημιούργησε νέες απαιτήσεις, ενώ χρειάστηκε να αλλάξει και ο τύπος καυσίμου, από βενζίνη σε Jet-A.
Το αποτέλεσμα ήταν αύξηση του μέγιστου βάρους απογείωσης από περίπου 250 κιλά στις προηγούμενες διαμορφώσεις σε περίπου 380 κιλά.
Παράλληλα, μειώθηκε η ποσότητα καυσίμου που μπορεί να μεταφέρει το drone και, κατά συνέπεια, περιορίστηκε η αυτονομία του σε σχέση με τις εκδόσεις μεγάλης εμβέλειας του Shahed-136.
Η επιλογή του Ιράν είναι επομένως σαφής: λιγότερη εμβέλεια, περισσότερη ταχύτητα και μικρότερος χρόνος αντίδρασης για τον αντίπαλο.
Η επιχειρησιακή δοκιμή στον 40ήμερο πόλεμο
Κατά τις πρώτες εβδομάδες της ιρανικής εκστρατείας αντιποίνων, που ακολούθησε την αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική επίθεση και εντάχθηκε από την ιρανική πλευρά στη σειρά επιχειρήσεων «True Promise», οι ιρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν χιλιάδες drones μονής κατεύθυνσης.
Το Shahed-238 αποτέλεσε ένα ειδικό, ταχύτατο τμήμα αυτού του ευρύτερου κύματος επιθέσεων.
Ο στόχος ήταν να μειωθεί ο χρόνος προειδοποίησης του αντιπάλου και να δυσκολέψει σημαντικά ο κύκλος εντοπισμού, παρακολούθησης και αναχαίτισης από τα πληρώματα των συστημάτων αεράμυνας.
Η επιχειρησιακή δράση του δεν περιορίστηκε στα ισραηλινά εδάφη.
Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ένα Shahed-238 έπληξε περιοχή μπροστά από ξενοδοχείο στο Ντουμπάι, σε μία από τις πιο σαφώς καταγεγραμμένες περιπτώσεις χρήσης του συγκεκριμένου τύπου σε έδαφος του Περσικού Κόλπου εκτός της άμεσης ζώνης του μετώπου.
Το περιστατικό έδειξε ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη φθηνό drone μαζικής παραγωγής, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο μιας πολύ πιο σύνθετης επιχειρησιακής λογικής.
Γιατί η ταχύτητα αλλάζει τα δεδομένα της αεράμυνας
Η βασική επιχειρησιακή αξία του Shahed-238 δεν βρίσκεται απαραίτητα σε κάποιο μεμονωμένο τεχνικό χαρακτηριστικό του, αλλά στο πώς η αυξημένη ταχύτητα αλλάζει τους χρόνους αντίδρασης των συστημάτων αεράμυνας.
Τα σύγχρονα πολυεπίπεδα δίκτυα αεράμυνας έχουν σχεδιαστεί ώστε να εντοπίζουν, να αναγνωρίζουν, να παρακολουθούν και τελικά να αναχαιτίζουν διαφορετικούς τύπους στόχων.
Τα αργά drones με εμβολοφόρους κινητήρες, όπως το Shahed-136, προσφέρουν περισσότερο χρόνο για κάθε ένα από αυτά τα στάδια.
Όταν όμως ένας στόχος κινείται με 500 ή 600 χιλιόμετρα την ώρα, το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο συρρικνώνεται αισθητά.
Η αεράμυνα πρέπει να εντοπίσει τον στόχο, να τον ταξινομήσει, να αποφασίσει ποιο σύστημα αναχαίτισης θα χρησιμοποιήσει και να εκτοξεύσει τον κατάλληλο αναχαιτιστή σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για συστήματα σημειακής άμυνας που έχουν σχεδιαστεί κυρίως για πιο αργούς στόχους.
Με απλά λόγια, η ταχύτητα μετατρέπει ένα φθηνό drone σε πολύ πιο δύσκολο στόχο.
Το Ιράν αναζητά και ρόλο καταστολής της αεράμυνας
Ιρανικές στρατιωτικές πηγές έχουν παρουσιάσει την εγκατάσταση κινητήρα τζετ ως μέσο αύξησης της ταχύτητας και της ευελιξίας του drone, με στόχο να δυσκολεύεται περισσότερο η διαδικασία αναχαίτισης.
Παράλληλα, έχουν αναφερθεί ειδικές εκδόσεις της πλατφόρμας που προορίζονται για αποστολές καταστολής εχθρικής αεράμυνας (SEAD).
Οι συγκεκριμένες εκδόσεις περιγράφονται ως εξοπλισμένες με αισθητήρες υπέρυθρης απεικόνισης και συστήματα καθοδήγησης που μπορούν να κατευθύνονται προς πηγές εκπομπής ραντάρ.
Αυτό σημαίνει ότι ο στόχος δεν είναι πλέον αποκλειστικά ένα σταθερό κτίριο ή μια εγκατάσταση.
Το ίδιο το σύστημα αεράμυνας μπορεί να αποτελέσει στόχο.
Εάν ένα drone μπορεί να εντοπίζει και να κατευθύνεται προς την πηγή ηλεκτρομαγνητικής εκπομπής ενός ραντάρ, τότε η αεράμυνα αντιμετωπίζει ένα διαφορετικό είδος απειλής: το ίδιο το σύστημα που προσπαθεί να προστατεύσει τον εναέριο χώρο μπορεί να αποκαλύψει τη θέση του.
Το μεγάλο όπλο δεν είναι ένα drone – είναι ο κορεσμός
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παράμετρος της ιρανικής προσέγγισης.
Η αξία του Shahed-238 δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα, αλλά μέσα στη συνολική λογική του ιρανικού δόγματος μαζικής χρήσης drones.
Η λογική είναι αυτή του πολέμου φθοράς.
Φθηνά και σχετικά απλά αεροσκάφη παράγονται μαζικά και εκτοξεύονται σε μεγάλους αριθμούς, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να χρησιμοποιεί πολύ ακριβότερα συστήματα αναχαίτισης.
Έτσι δημιουργείται μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική εξίσωση για τον αμυνόμενο.
Ένα drone μπορεί να κοστίζει ένα μικρό κλάσμα ενός πυραύλου αναχαίτισης. Εάν ο αμυνόμενος χρησιμοποιεί διαρκώς ακριβούς αναχαιτιστές για να καταστρέψει φθηνά drones, μπορεί να κερδίζει κάθε μεμονωμένη εμπλοκή και ταυτόχρονα να χάνει σταδιακά το στρατηγικό απόθεμα των πυραύλων του.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Δεν χρειάζεται κάθε drone να περάσει.
Αρκεί η επίθεση να αναγκάζει τον αμυνόμενο να καταναλώνει δυσανάλογα ακριβά μέσα.
Shahed-238 μαζί με Shahed-136 και Shahed-131: Η δύναμη βρίσκεται στο μείγμα
Η παρουσία του Shahed-238 αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυάζεται με πιο αργές πλατφόρμες, όπως τα Shahed-136 και Shahed-131.
Ένα μικτό κύμα επίθεσης μπορεί να περιλαμβάνει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό αργών και σχετικά φθηνών drones και μικρότερο αριθμό ταχύτερων Shahed-238.
Αυτό δημιουργεί ένα σύνθετο πρόβλημα για την αεράμυνα.
Οι ταχύτεροι στόχοι απαιτούν ταχύτερη αντίδραση και ενδέχεται να δεσμεύσουν τα πιο προηγμένα συστήματα αναχαίτισης. Την ίδια στιγμή, τα πιο αργά drones συνεχίζουν να πλησιάζουν σε μεγαλύτερους αριθμούς.
Έτσι, ο αμυνόμενος δεν αντιμετωπίζει απλώς περισσότερους στόχους.
Αντιμετωπίζει διαφορετικούς στόχους με διαφορετικές ταχύτητες και διαφορετικές απαιτήσεις αναχαίτισης.
Το πρόβλημα του κορεσμού επομένως δεν εξαφανίζεται όταν εμφανίζεται ένα ταχύτερο drone.
Αντίθετα, μπορεί να γίνει ακόμη πιο σύνθετο.
Η παραγωγή είναι το δεύτερο μεγάλο όπλο
Το άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι η κλίμακα παραγωγής.
Εκτιμήσεις ανοικτών πηγών έχουν τοποθετήσει τη συνδυασμένη παραγωγή Shahed-136 και Shahed-238 σε ιρανικές εγκαταστάσεις σε περισσότερα από 200 αεροσκάφη τον μήνα.
Εάν συνυπολογιστούν παράλληλες γραμμές παραγωγής σε άλλες εγκαταστάσεις, ο συνολικός αριθμός θα μπορούσε να προσεγγίζει τα 400 έως 500 αεροσκάφη τον μήνα.
Οι εκτιμήσεις αυτές παρουσιάζουν αναπόφευκτα αβεβαιότητες, καθώς η πραγματική παραγωγική ικανότητα του Ιράν δεν είναι πλήρως διαφανής.
Ωστόσο, η τάση είναι σαφής: το Ιράν έχει επενδύσει στη δυνατότητα παραγωγής μεγάλου αριθμού σχετικά φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων.
Και αυτό μετατρέπει το drone από μεμονωμένο όπλο σε βιομηχανικό εργαλείο πολέμου φθοράς.
Οι επόμενες εκδόσεις μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνες
Η εξέλιξη της οικογένειας Shahed δεν φαίνεται να σταματά στο Shahed-238.
Μεταγενέστερες εκδόσεις φέρεται να έχουν αποκτήσει μεγαλύτερες πολεμικές κεφαλές, δυνατότητα αεροπορικής εκτόξευσης και πιο ανθεκτικά συστήματα καθοδήγησης απέναντι σε παρεμβολές.
Αυτή η εξελικτική πορεία δείχνει προς μια κατεύθυνση όπου τα ιρανικά drones θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στον ηλεκτρονικό πόλεμο, καλύτερη καθοδήγηση και αυξημένη ευελιξία ως προς τον τρόπο ανάπτυξής τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν το Shahed-238 μπορεί να αποτελέσει αποφασιστικό όπλο.
Με βάση τις περισσότερες τεχνικές εκτιμήσεις, η απάντηση παραμένει ανοικτή.
Υπάρχει όμως ένα σημείο που δύσκολα αμφισβητείται: η αύξηση της ταχύτητας έχει υποχρεώσει τους αναλυτές αεράμυνας να επανεξετάσουν τι μπορεί πραγματικά να σημαίνει σήμερα μια «φθηνή απειλή από drone».
Η νέα εξίσωση του πολέμου των drones
Το Shahed-238 αποκαλύπτει μια ευρύτερη τάση στον σύγχρονο πόλεμο.
Η τεχνολογία δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι εξαιρετικά ακριβή για να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα σε έναν προηγμένο στρατό.
Ένα σχετικά φθηνό drone, εάν παραχθεί σε μεγάλους αριθμούς, διαθέτει επαρκή ταχύτητα και συνδυάζεται με άλλα συστήματα, μπορεί να υποχρεώσει έναν αντίπαλο να καταναλώσει πολύ ακριβότερους πόρους.
Αυτό αλλάζει την οικονομία της αεράμυνας.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση για τα σύγχρονα δίκτυα αναχαίτισης.
Δεν αρκεί πλέον να μπορούν να καταρρίπτουν drones.
Πρέπει να μπορούν να το κάνουν σε μεγάλη κλίμακα, με διαφορετικές ταχύτητες στόχων και χωρίς να εξαντλούν τα αποθέματα των ακριβών αναχαιτιστών τους.
Το Shahed-238 δεν είναι απαραίτητα το πιο προηγμένο drone στον κόσμο.
Είναι όμως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας στρατιωτικής πραγματικότητας: η ταχύτητα, η μαζική παραγωγή, ο κορεσμός και το χαμηλό κόστος μπορούν να μετατρέψουν ένα σχετικά απλό μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε σοβαρή πρόκληση για ακόμη και τα πιο σύγχρονα συστήματα αεράμυνας.
Και όσο το Ιράν συνεχίζει να εξελίσσει την οικογένεια Shahed, το ερώτημα για τη Δύση δεν είναι πλέον μόνο πώς θα καταρρίπτει αυτά τα drones.
Είναι πόσο θα κοστίζει η κατάρριψή τους και πόσο καιρό μπορεί να διατηρήσει ένα τέτοιο επίπεδο αναχαίτισης όταν η απειλή έρχεται μαζικά, γρήγορα και σε ολοένα πιο εξελιγμένες εκδόσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών